Eit farleg spel

Eit blikkfang heiter det.

Den eine raudkledde i eit elles svartkledd kor. Ein ballong som svevar i ei kyrkje. Men også under mindre spektakulære forhold, er blikket ein enkel automat. Auget er ein observant dreng, men den forbløffande skarpheten det leverer, er svært begrensa. Medan me ser på det eine, er alt det andre i sidesynets greenroom. Tilstades, men litt flytande.

Den neglelakkraude stolen i hagen har ingen rival i Høyvik-grenda denne morgonen.  Den står som eit utropsteikn i vårens skjønnskrift.  

Først stien som skrånar mellom dei lysegule blomeboblene opp mot det vesle kvite huset. Der stig den lyseblå piperøyken roleg som lilje på taket.

Nerdrum-elev

Her bur og arbeider Valdar Nyvoll med bilda som blir sommarens utstilling på Kulturhuset. Lyder namnet kjent, er det kanskje fordi det ikkje er hans første opptreden i avisa. Denne lokalavisa var ikkje åleine om å villa snakka med juristen som måler og i fjor fekk plass i den svært eksklusive elev-ringen ved Odd Nerdrums føter.

Han er straks i døra, blid og litt lattermild, i neste augneblink står me på eit kjøkken der mange forskjellige ting har sin plass og IKEA ingen.

– Kaffi eller te?

Likar det mørkt

Mens bønnene får køyrt seg, fortel han at det var film som opna døra til fascinasjonen for bildet. David Lynchs mørke univers i særklasse. Det er også dei mørkaste han likar best blant Odd Nerdrum sine.

– Det er rart. Eg er som regel åleine om å føretrekkja dei mørkaste bilda hans. Dei andre likar best dei lyse. Det kan eg berre ikkje fatta.

 Ein aldri så liten avvæpnande latter. Han sit godt og roleg i den velbrukte stolen under den sirlege forsamlinga av innramma fotografi av det som kanskje er forfedrar- og mødrar.

 Kanskje er det meir betryggande når mørkret er synleg tilstades. Det finst jo der uansett.

 Formkake-fan

Ein liten Jøtul-omn kastar godt frå seg i hjørnet av den lågløfta stova. Over oss står portrett på lister oppunder taket. I bjelkeskumringa er det som om ansikta svevar, det er for lite lys til å få grep om dei.

Bokstablane på skjenken under vindauget derimot. Ei formue av kunstbøker i passe sirlege stablar. Men dei må alle gi tapt for ei matt lita velbrukt bok som ligg og ropar 70-talet av sine fulle grafiske lunger. «Formkaker». Han ler rått.

 – Eg elskar formkaker. Tenk deg ei verkeleg god og saftig marmorkake, dei der er jo skikkeleg undervurderte. Men det er mor mi som er god på kaker, eg likar best gjærdeig.

Om pizza og politikk

Dei store meistrane kviler taust mellom permane mens pizzadeigens løyndommar overtar rommet.

 – Eg likar å eksperimentera, men har du fantastiske råvarer, god ost, gode tomater og ein fantastisk botn, er du jo der. Ein verkeleg god pizza skal ikkje dyngast ned.

Ok. Ein målar med juridisk embetseksamen. Med formkake som sin akilleshæl og ein lidenskap for David Lynch. Finst det i det heile tatt noko som ikkje interesserer han? Latteren kjem trillande. Han sender hjernen avgarde mens bryna får brynt seg.

– Politikk! Altså, det er nok ikkje heilt sant, for politikk handlar jo djupast sett om saker og ting eg bryr meg om. Eg meiner politikk som i dei dagsaktuelle sakene. Forvaltninga kanskje, alt byråkratiet. Dei kjem liksom aldri til saka.

"Angry mother" 

Det gjer så definitivt vår mann. Forsiktig blar han opp i ei av dei blanke bøkene og legg den over knea. Der ligg bevisføringa for påstanden hans om at Nerdrum er heilt der oppe med renessanseautoritetar som Tizian og Leonardo da Vinci.

Bildet stig som eit brøl. Som ei knytneve er ho der. Kvinna i den mørka hola er uhyggeleg. Det forvrengte ansiktet trenger seg fram. Brennande og kaldt på same tid. Anklagande og insisterande og fullt av seg sjølv. Kvitt av sinne med auge som forgifta brønnar.

Ein ung guten står naken og handfallen med nedslått blikk. Åleine med dragen. Moras kropp er rund og utydeleg. Men hendene! Samla og avkrevjande med negler lakkerte i nøyaktig samme raudfarge som leppestiften på dei vrengde leppene.

 – Men når du går inn i detaljane. Då er det berre såvidt det er eit auge. Og sjå på munnen!

Me er over på mobilskjermen. Han zoomar inn. Det hadde neppe blitt skrøyt i form og farge for den munnen. Fargar og linjer flyt og dryp. Men går me stega tilbake igjen, er ho skremmande presis. Nøyaktig gjengitt i sin  ukontrollert sjølvrettferdige indignasjon.

Motet til å forlata flinkis-manien

Han rister berre på hovudet mens han lar blikket gli.

– Det er dette Rembrant også meistrar. Å måla slik at bildet nesten berre så vidt heng saman. Så brutalt og grovt i detaljane, så mjukt når det møter auget. Når kunstnaren torer å forlata «flinkis»-manien, kan dette skje. Men det er eit farleg spel.

Blikket er langt avgarde der ein augneblink. Han kjem sakte tilbake smilande.

Dette er det han kjempar med. Å meistra, men også våga å sleppa. Å få så stålkontroll at han veit nøyaktig når det er tid for å overgi kontrollen til betraktarens blikk.

Alvor og ironi

– Eg hatar jo å sjå feila mine. Det er det eg må orka for å driva med dette. Då eg var i Stavern, arbeidde eg på eit portrett. Det verka som om Odd likte det litt. Men så kom det: Det er ganske bra, men jeg håper ikke du har tenkt å søke opptak med på akademiet med der, for det er ganske mange feil der.

Eleven berre himlar litt orsakande og ler litt oppgitt. Han veit kor toppen er, ser den, men å finna vegen, kostar audmjuking og strev.

Det som er i spel 

Det er slik han vil leva. Med at noko er i spel, at noko er alvor.

– Eg forstår eigentleg ingenting av all den er ironien me omgir oss med. Alle menneske har sine sårbare punkt, så det er klart me treng å beskytta oss og ha grenser mot omverda. Men mange går rundt med ei permanent maske og snakkar med hermeteikn rundt nesten alt dei seier.  Slik er ikkje Odd, han har inga maske på. Eg ønskjer å vera i alvoret på ein lett måte. Ikkje bli oppeten av tyngda. 

 Det er tid for å ta bilde. Han tar plass på ein bergnabb i hagen der blomane duvar i lyse fargar. Han nyver mot solskimmeret.

 – Er det greitt at eg hentar solbrillene og hatten min? I eit par sprang er han nede, og i eit par byks er han tilbake.

 – Heilt ærleg, eg føler meg jo litt eksponert, det er enklare på den andre sida, hehe.