Spenninga i golvet

Det er dagen etter nasjonaldagen. Det er nok ikkje reint få som kan finna på å ta seg heimekontor etter ein slik dag, men det er ikkje mogleg for korkje kyrkjeverje eller museumshandverkarar denne dagen.

Trass fråvær av både forsamling og prest, er spenningsnivået på line med eit bryllaup denne måndag morgonen i Jelsa kyrkje.

I midtgangen står Arnstein Landsnes, Hilde Jorunn Arnø Vetrhus, Mark Laurenson og Sven Hoftun i spent og seriøs prat.

– Me må hugsa på ikkje å lada batteria her inne, blir det sagt på eitt tidspunkt, til alvorlege nikk frå resten av gruppa.

Jelsa kyrkje, med sitt over 400 år gamle treverk og behov for utskifting av det elektriske anlegget, gjer at det ikkje blir tatt nokon sjansar denne dagen.

– Spennande å vera med på

Møtet løyser seg fort opp, og medan museumshandverkarane fer ut i arbeidsbilen for å henta inn det dei treng, tek Hilde Jorunn Arnø Vetrhus seg tid til å prata med avisa om kva som er planen.

– Gjennom generasjonar har det gått historiar om både smijernskrokar, gravlagde prestar og restar etter den opphavlege stavkyrkja som ein gong stod på staden, fortel kyrkjeverja.

– Dette er spennande å vera med på.

Håpar oppgraderingane vil gjera opplevinga betre

Kyrkjeverja håpar arbeidet dei skal i gang med, med elektrisk anlegg og oppdatert lysrigg, vil gjera kyrkjeopplevinga betre.

– Det er ingen løyndom at kyrkja her på Jelsa ikkje akkurat har dei mest naturlege lysforholda, seier Vetrhus.

Ho understrekar at dei nå berre er i forarbeidsdelen

– Me er nå i eit forprosjekt der me prøver å finna ut kva ting vil kosta, kva som må gjerast og korleis ting kan løysast, før me etter planen skal engasjera nokon til å skifta ut heile det elektriske anlegget i kyrkja.

– Difor er museumshandverkarane med oss, sidan bygget er freda, slik at me kan få dokumentert korleis ting ser ut. Då kan dei som eventuelt skal gjera arbeidet seinare, få ein idé om omfanget og kva det vil kosta.

Metodisk og nøye arbeid

Mark Laurenson, museumshandverkar, jobbar seg metodisk fram for å få bort teppet frå midtgangen, der mang ein start og slutt på eit liv har gått føre seg sidan plankane sist blei tekne opp for det som må vera passande å kalla «for mange Herrens år sidan».

– Det er viktig å nytta rett verktøy, seier museumshandverkar Laurenson

Det er fagleg spenning å spora når museumshandverkarane Sven Hoftun og Mark Laurenson bøyer seg ned over golvet, medan prosjektleiar og prosjekteigar følgjer arbeidet frå benkeradene.

Dei blir ikkje haldne på pinebenken, eller kyrkjebenken, lenge.

Berre fem benkerader inn kjem ropet mellom golvplankane.

– Bein!

– Er du sikker? får Mark Laurenson til svar frå kollega Sven Hoftun.

Det er det ingen som tør slå fast med sikkerheit når avisa spør dei som er til stades. Frykta for store oppslag som seinare må trekkjast tilbake, er høgst reell.

Kyrkjeverja seier det ville vera dumt å konkludera for tidleg, for så å måtta gå tilbake på det. Samstundes understrekar ho at sidan dei nå trur det kan vera bein, må dei uansett gi beskjed til Riksantikvaren.

Museumsfolka kan likevel notera seg andre interessante funn.

Både bark og sagspor kjem til syne når plankane blir løfta.

– Barken me har funne under plankane, vil kunna gi meir konkret stadfesting av alder på delar av bygningskonstruksjonen, forklarar Sven Hoftun.

– Bark på gulvbjelkane betyr for oss at overflata til bjelkane er ubearbeidde, noko som vil vera viktig om det skal takast dendro-prøve, altså årringsstadesfesting, eller på fagspråket; dendrokronologi.

Han legg òg til at ain då kan tidfesta vekstperioden til det aktuelle treet ved å sjå på avstanden mellom årringane i veden. 

– At barken er tilstades hjelper oss mykje, sidan då kan med stadfesta siste vekstår, legg Hoftun til.

Museumskollega Mark Laurenson legg til at dei nå får sjå undersida på golvplankane, noko som kan gi ny kunnskap om historia til bygget.

– Sagspora på undersida av borda vil kunna gi mykje god tilleggskunnskap om bygningshistorikken, forklarar Laurenson.

–Dette er sagskurd etter oppgangsag, seier Hoftun..

Kyrkjeverje Vetrhus må nå belaga seg på venting – og uvissa kring kva tid dei etterlengta oppgraderingane av straumanlegget kan koma i gang.

På tide med utskifting

– Ja, dette er spennande, og me må berre venta og sjå kva Riksantikvaren seier. Så må me retta oss etter dei vurderingane som blir gjorde. Anten blir beina liggjande, eller så blir det kanskje aktuelt med vidare undersøkingar eller utgraving. Det veit me ikkje enno.

Ho understrekar at sjølv om merksemda naturleg nok blir retta mot funna, så er kyrkja framleis midt i eit forprosjekt.

I mellomtida fell plankane tilbake på plass.

Ikkje avklart kva som skjer vidare

Når avisa ringer kyrkjeverja tre veker seinare, er det framleis uvisst om det blir utgraving eller ikkje.

– Me har vore i dialog med både Riksantikvaren og fylkeskommunen sidan golvet vart opna, men det er ikkje klarlagt kva som skal gjerast vidare. Inntil vidare kan kyrkja brukast som normalt.