Han var fem år under fredsdagane for 75 år sidan

– Flagget er 100 år. Det fekk far då han var gutunge.

DET FLOTTE NORGESFLAGGET Olav Sukka frå Suldalsosen held i handa har fått vera med på mange nasjonaldagsfeiringar. Fredsdagane i 1945 var Olav sjølv gutunge, då haldt han flagget i handa og var med på å feira freden og nasjonaldagen for første gong.

25. APRIL dette året hadde han runda fem år. Heime på garden på Helganes var det folksamt, og kake vart det
på fødselsdagen.
– Eg hugsar ikkje kva kake det var, men den var laga av Taletta Helganes. Ho var god på å laga kake, hugsar eg mor fortalde.
Olav ristar på hovudet og smiler av spørsmålet om det var sjokoladekake. Nei, sjokolade hadde han ikkje smakt.
– Me hadde jo mykje folk heime då. Taletta var sydama som arbeidde i Stavanger, men på somrane kom ho og budde i folgehuset.

PÅ GARDEN ved Suldalsvatnet, like ved Helganesbrua, hadde foreldra Ola og Olaug sauer, kyr, gris, høns og ein hest, Blakken.
– Mor og far dreiv også telefonstasjon. Det var vel ei handfull med abonnentar.
Med eit slikt apparat var det ikkje fritt for at Olav kunne slå på tråden til kameraten på nabogarden.
– Eg og Sigurd, plugga i. Var det komme is på åna, avtalte me for å renna på slådder på isen.

PÅ SJØLVE FRIGJERINGSDAGEN den 8. mai minnest han best faren som henta fram geværet for salutt. Og dei som hadde flaggstong, flagga. Den tyske militære styrken kapitulerte etter å ha okkupert landet i fem år, sidan 9. april 1940.
Brua over vatnet var det ikkje den gong. Ein føringsbåt var det folk brukte til reise og transport av utstyr, dyr og anna. 80-åringen minnest 17. mai 1945. Hans første.
– Dei ringde frå Kvilldal. Besta og besten.
I Sukka-båten var det folksamt. Olav hugsar ikkje alle.
– Alle i Sukka var nok med, også dei i Bakka og på Nistov og Kjetilstad. Kanskje ti til 15 stykk. Øystad med sin båt, og Lofthus med sin. I ein kverv hadde gardane sine båtar.
Han, foreldre og veslesøster Marta gjekk ombord på Helganes.

– BÅTEN VAR PYNTA med bjørkelauv og flagg. Det var slikt forsete i båten. Veit du kva det er? Det vil seia krakkar på tvers, som var lause og kunne tas vekk når lasta trong heile plassen. Følgjet var festpynta, men med kva klede, det hugsar han ikkje.
Tett i tett i båten bar det nedover vatnet.
– Eg hadde aldri feira 17. mai. Det gjekk ikkje fælt fort, fortel han om ferda nedover Suldalsvatnet til Osen. Ein oppfyringsmotor på solarolje og fem hestar Rapp-motor sytte for framdrifta.

I DET DEI LA TIL hugsar han synet av motorkuttaren til Amundsen som hadde blitt seinka like ved brygga.
Båten, som hadde plass til bilar, gjekk i trafikk mellom Suldalsosen og Nesflaten.
– Noko av salongen viste oppføre vatnet og det flaut med puter.
Det gjorde inntrykk på ein liten kar. På Osen var det mykje folk. Olav hadde god utsikt.
– Eg sat på akslene til far.
I dag, 75 år etter, hugsar han Grini-fangane som vart borne på gullstol. Dei passerte i folkemengda.

UTE I HAGEN i Tjukkeng, der Olav og familien flytta til i 1946, tar vinden godt tak i flagget denne aprildagen.
– Eg brukte det heile tidadå eg gjekk på skulen. Stonga her ser du er heimelaga i Sukka.
På slutten av 40-talet var det ikkje noko musikkorps på Suldalsosen. På midten av 50-talet var det trommer i toget. Men det var song.
– Folketoget gjekk frå ungdomshuset og ned til Vikja, vidare på vegen inn til prestagarden. Deretter Karvadalen og kyrkjemurvegen til ungdomshuset igjen.

HAN BLIR LÅTTEN.
–Var det dårleg vêr skjedde det at flaggborga kom borti telefonlinjene.
Den gong var det ungdomslaget som arrangerte feiringa av nasjonaldagen. På trappa stod dagens talar, i tunet og under ospetreet på andre sida av riksvegen sat tilhøyrarane.
Tida er fordi då skuleungane kunne spela kanonball midt i vegen.
– Det kunne gå ein time mellom kvart køyretøy.
Den spreke 80-åringen rullar fint saman flagget i raudt, kvitt og blått.