Det hemmelege fotoalbumet til motstandsrørsla
Eit fotoalbum med 40 bilete frå våren og sommaren 1945 er gjort tilgjengeleg i Digitalarkivet. Bileta viser blant anna internerte tyskarar og nordmenn på Akershus festning.
Det er også bilete frå dødsstadene til fleire kjende personar frå dei siste dagane av krigen. Mange av fotografia har aldri vore offentleg kjende før, går det fram av ei pressemelding frå Nasjonalarkivet.
Innhaldet skulle ikkje delast vidare
Annonse
Bileta skal stamme frå Milorg D13, og albumet framstår som ei form for krigstrofè som vart gitt til betrudde motstandsmenn. På forsida står det ei åtvaring om at innhaldet ikkje skal delast vidare.
Laga av og for sigerherrane
Albumet ber preg av at det er laga for og av sigerherrane. Det ser ut til å ha vore vist fram til nokre få, utan å ha vore i brei sirkulasjon. Nokre av bileta er med i bokverket «Norge i krigen», men dei fleste har hittil vore ukjende for Nasjonalarkivet.
Til kvart bilete i albumet er det ein handskriven bilettekst som er tydeleg prega av forakt og distanse til dei som er fotograferte.
Annonse
Sommaren 1945
Flesteparten av bileta er tekne på Akershus festning sommaren 1945, og dei viser personar som vart internerte der etter frigjeringa. Blant dei er Hans Aumeier, som var kommandant i konsentrasjonsleiren Dachau og nestkommanderande i Auschwitz, og Heinrich Fehlis, leiar for det tyske tryggingspolitiet Sipo/SD i Noreg.
Med er også Grini-kommandantane Alfred Zeidler og Kurt Walter Kuntze, Oscar Hans, som leidde eksekusjonspeletongane på Trandum, og Finn Kaas, ein av dei mest omtalte norske angivarane.
På Skaugum
I albumet er det også bilete som er tekne etter at rikskommissær Josef Terboven og SS-general Wilhelm Rediess tok sine eigne liv på Skaugum natt til 8. mai. Det same gjeld politiminister Jonas Lie og statspolitisjef Henrik Rogstad.
Fotoalbumet hamna på eit tidspunkt etter krigen i USA. Der vart det gøymd bak eit panel i ei campingvogn, truleg på grunn av åtvaringa som følgde med. Det vart liggjande til ein seinare eigar av campingvogna oppdaga det under oppussing og sørgde for at albumet kom tilbake til Noreg.
Annonse
Etter kvart kom albumet Nasjonalarkivet i hende. Det er mogleg at det finst fleire eksemplar av albumet rundt omkring i landet, heiter det i pressemeldinga.
(©NPK)
