Betongblandaren: – Kjekt å vera med på å byggja ting som kjem andre til gode

Det er ein stille haustmorgon ved omkøyringsvegen opp Gullingen. Ikkje så uvanleg i denne delen av bygda.

Men for ein stad som blandar sement, er det overraskande stille. Ut døra på prøvelaboratoriet kjem Bjørn Ræstad, produksjonsleiar.

Forklaringa på stilla kjem rimeleg kjapt.

– Nå er alle sjåførane ute på tur; bli med opp, så kan me ta ein kaffi, seier han og vegen går opp trappa til kommando-sentralen. 

Vilkår frå far

På byrjinga av 1990-talet, tok Ræstad senior over, då under namnet Suldal Betong,  forklarar sonen.

På den tida var Bjørn rundt ti år gammal. Nokre år seinare tok han over.

– Eg byrja å køyra for far min i 2007. Då var eg 27 år, fortel Ræstad junior.

– Så blei «gamlingen» sjuk, og i 2012 fekk Ølen Betong ta over på eitt vilkår.

– At eg skulle leia dette, smiler Ræstad, før han tek ein slurk av kaffien og ser på skjermane framfor seg.

Store forandringar

Sjølv om internett er nesten like gammalt som dagens produksjonssjef, kom ikkje skjermane han nå kikkar på, inn i drifta før godt inn på 2000-talet.

– Før overtakinga, hadde me jo ikkje alt dette, seier han med eit flir og peikar på skjermane med direktesending frå produksjonsanlegget.

– Før i tida var det eit manuelt opplegg med knappar og ting ein vridde på, og både ausing og oppmåling blei gjort for hand.

– Då trykte ein på knappar og vog opp manuelt. Det var jo ein revolusjon då dette byrja å gå av seg sjølv, ler han.

– Nå legg eg det inn på dataen, og systemet veg automatisk opp dei ulike råvarene utifrå kva bestillinga er.

– Må tenkja nokre steg fram

Men sjølv om mykje har blitt automatisert, er det ikkje berre å overlata alt til teknologien.

Mykje går openbert av seg sjølv, så korleis er det å vera produksjonsleiar her?

– Ein må alltid tenkja nokre steg fram. Alle slags scenario kan spela seg ut, forklarar Ræstad ivrig.

– I denne bransjen snur ting seg fort.

– Du planlegg dagen, men det ting kan skje langs vegen eller på byggjeplassen. Så må ein heile tida kunna leggja kabalen på nytt.

Handtering av x-faktorane

På betongblandeverket, er det tre faste sjåførar som syter for at varene kjem dit dei skal. Samstundes er Ræstad sjølv avhengig av ingrediensane kjem til rett tid.

– Me må ha tilslag som sand og singel. Det kjem på båt frå Forsand. Kvæstad-uttaket, til dømes, er tomt.

– Så då blir jo vêr, vegarbeid og andre element med på å spela ein rolle på den sida av produksjonen.

Levering

Han peikar vidare på at tilgjengelegheita på bilane som køyrer ut betongen, spelar ein rolle, for det er ikkje garantert at alt går knirkefritt på veg til, eller hos kunden.

– Ein kunde er kanskje langt unna, og medan ein av bilane våre leverer der, kan det bli det forseinkingar på anlegget til kunden.

– Ein del av gamet

– Då kan ein annan kunde måtte venta, og det er det som er utfordringa: Logistikken.

– Korleis handterer ein det?

– Ein må jo ta telefonen og seia det som det er. Slik er dette gamet.

– Men når mange kundar driv med store prosjekt der mange element skal landa samstundes, er ikkje det noko rart med det.

– Alt heng saman, slår han fast.For tida jobbar han sju dagar på og sju dagar av. Per Ivar Kårstad sørger for betongleveransane medan eg er på fri.

Årsaka er arbeidet i Rødsliane. 

Fleire tusen kubikk

Det er god gang i blandeverket om dagen. Både prosjekt på riksvegen og i heia bidreg til høg aktiviteten for betongstasjonen langs Gullingvegen.

– På grunn av tunnelarbeidet, som me leverer til, blir det sju dagar på og sju dagar av. Det er ekstraordinære tider nå, frå klokka 7 til 19, og halv dag på søndagar.

Når me spør kor mykje betong det er snakk om for tida, kan han avsløra at det blir nokre kubikk.

– 8000 kubikk dei siste 12 månadane.

Styrketesten

Men trass store leveransar, automatiserte prosessar og handtering av x-faktorar, må også sjefen sjølv sjekka at det som blir levert, er solid nok.

– Det er forskjellige typar ut frå kva betongen skal brukast til.

– Eg lagar nokre terningar som eg legg i former. Etter om lag 20 dagar, går det i rett i trykkpressa for å sjå kor mykje trykk dei toler.

Handlar om tryggleik

– Kontrollrådet sjekkar dette ein gong i året. Då må eg visa at det me gjer, er i tråd med lovkrava.

– Men det handlar ikkje berre om lov, for til sjuande sist er dette tryggleik.

For blandeverket leverer nemleg til både tunnel, bruar og dam.

– Så då må nokon ha auge med at betongen er laga til rett føremål.

Men også om frostsikring

Ræstad understrekar at målet ikkje nødvendigvis er å laga sterkast mogeleg betong.

– Det er ikkje berre om å gjera å få betongen til å tola mest mogeleg, men også levetid og bestandighet mot mijløet betongen skal nyttas i.

Alle resepter har sitt bruksområde  

Skal ein laga «verdas sterkaste betong», kan det krevja større mengder av visse tilsetjingsstoff, noko som igjen kostar meir.

– Så handlar det også om at betongen må ha rette egenskaper.

Til dømes må betong som blir utsett for store temperatursvingingar, ha nok luftrom.

– Dersom det ikkje er nok luftrom i betongen, vil vatnet som frys, utvida seg, og det kan føra til sprekkar.

– Difor må ein gjera meir omfattande kontrollar, til dømes på betong til tunnelar og vegar, for å sikra mot frost.

Å gjera noko som kjem andre til gode

Aktiviteten utføre vindauget, har tatt seg opp. I løpet av samtalen har dei tre sjåførane komme tilbake frå sine morgonleveransar.

Det er kø for påfyll, og drøset går ute på tunet blant lyden av dieselpåfyll, vedlikehaldsarbeid og betong som landar i tungbilen.

– Kva er det som gjer at du likar å halda på med dette?

– Det spør eg meg ofte om sjølv, seier han med eit skeivt smil.

– Når eg kjem heim etter eit skift, tenkjer eg framleis på arbeid.

Likevel er det nettopp utfordringane og variasjonen som gjer at han held fram.

– Eg likar utfordringar, og at ingen dagar er like. Og så er det kjekt å vera med på å byggja ting som kjem andre til gode

– Det er jo det som gjer at eg har halde på med dette, avsluttar han.