Frå snø til sommarvarme – slik er det typiske 17. mai-vêret Norge rundt

– Av alle dagar i året, er vel 17. mai den dagen vi er mest opptekne av vêret. Som vi ser av statistikken, kan det vera store variasjonar, uttalte klimaforskar Jostein Mamen ved Meteorologisk institutt i ein artikkel for fem år sidan. 

Kommentaren står seg enno, opplyser Meteorologisk institutt til NTB. 

I fjor var landet delt omtrent på midten. Det var sommarvarme i sør og meir kjølig nordover, og til og med snø i Tromsø. I år er det veldig usikkert førebels.

– Me kan få skyfritt og 20 grader over nesten heile landet, men like gjerne regn og 10 grader. Mest truleg ein stad midt imellom, som er godt bunadsvêr, varsla meteorologane på Yr måndag.

Vinglevêr

Den høgaste temperaturen Meteorologisk institutt nokon gong har målt på 17. mai, er 27,5 grader. Det vart målt på Gvarv i 1980. Den kjøligaste nasjonaldagen var, til samanlikning, på Finse i 1909, då vart det målt minus 20,9 grader der. 

Det ser ikkje ut til at nokre av dei rekordane ryk på søndag. 

I fjor kom me nær varmerekorden for 17. mai, i eit litt unormalt år. Aldri før har det vore registrert eit så varmt år som 2025. I mai låg dagane i snitt 0,7 grader over normalen. 

I år har det vore langt frå like varmt, og sjølv om me burde vera vane til mykje, var det fleire som vart overraska på Austlandet då dei vakna onsdag førre veke. Dei var det frost ute, etter svært kalde netter. Fem målestasjonar sette stasjonsrekord for minimumstemperatur i mai. 

17. mai-vêr i framtida

Ei oversikt over fem store byar i Noreg viser at det har ikkje vore målt snø i sentrum av Oslo, Bergen eller Stavanger på 17. mai så lenge Meteorologisk institutt har hatt målingar. 

I Tromsø har det derimot vore mål snø på nasjonaldagen elleve gonger dei siste 35 åra, ifølgje tal NTB har henta frå Seklima. I Trondheim var det snø i 1950.

For dei som trur at det regnar mest på Vestlandet: Det har vore nedbør på 17. mai fleire gonger både i Trondheim og Tromsø dei siste 35 åra, enn i Bergen og Stavanger.

I ein kommentar for seks år sidan uttalte klimaforskar Anita Verpe Dyrrdal ved Meteorologisk institutt seg om framtidas 17. mai-vêr.

– Ein ting er sikkert, og det er at det blir oftare varmare maidagar. Om me legg eit høgt utsleppsscenario til grunn, vil det sjølv i Tromsø bli store sjansar for 20 grader på nasjonaldagen mot slutten dette hundreåret. Klimatologisk blir Tromsø slik Bergen er i dag, sa ho. 

Allereie i 2024 var det 20,8 grader mål i Tromsø. Historisk har det vore nær null sjanse for å få 20 grader på nasjonaldagen i byane i nord.

Auke allereie

Dyrrdal berekna i 2020 sjansane for 20 grader eller meir i maidagane om vel 50 år. Ho fann at om sannsynet ville auka frå 20 til heile 40 prosent i Oslo om 50 til 80 år.

– Det er slett ikkje berre i Oslo: I Bergen og Stavanger blir også dobla sjansen for 20 grader. I Trondheim blir han tredobla dette hundreåret, sa ho då.

Mykje kan tyda på at dette allereie har slått til. I dei fem byane NTB har sjekka, låg på 17. mai i dei siste fem åra låg i snitt godt over snittet for dei 30 åra før det i. 

Det vil framleis variera, men sjansane for kjølige dagar, blir mindre. 

(©NPK)